Dziś państwo pokrywa znaczną część składek na ubezpieczenia społeczne duchownych. Lewica chce, żeby ten obowiązek przejęły Kościoły i sami księża.
W Sejmie znalazł się projekt ustawy likwidującej Fundusz Kościelny, który funkcjonuje od ponad 75 lat. Propozycja pojawia się w czasie, gdy w budżecie na przyszły rok zaplanowano na ten cel rekordowe 283,56 mln zł.
Połowę zapłaci ksiądz, połowę Kościół
Najważniejsza zmiana dotyczy sposobu finansowania ubezpieczeń społecznych osób duchownych. Obecnie w podstawowym modelu Fundusz Kościelny pokrywa 80 proc. składek emerytalnych, rentowych i wypadkowych duchownych, a pozostałe 20 proc. opłaca sam ubezpieczony. Istnieją również szczególne zasady dotyczące niektórych grup.
Projekt Lewicy zakłada odejście od finansowania tych składek z Funduszu. Koszt miałby zostać podzielony po równo: 50 proc. płaciłaby osoba duchowna, a pozostałą połowę Kościół lub inny związek wyznaniowy, do którego należy. Inaczej potraktowano misjonarzy oraz członków zakonów klauzurowych. W ich przypadku całość składek miałyby pokrywać odpowiednie związki wyznaniowe.
Zmieniłyby się również zasady ubezpieczenia chorobowego. Dla większości duchownych byłoby ono obowiązkowe, dla członków zakonów klauzurowych dobrowolne, natomiast misjonarze mieliby zostać wyłączeni z tego obowiązku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymałby ponadto możliwość weryfikowania statusu osoby duchownej.
Ponad 283 mln zł w przyszłorocznym budżecie
Fundusz Kościelny powstał w 1950 roku jako forma rekompensaty za nieruchomości ziemskie przejęte przez państwo od Kościołów i innych związków wyznaniowych. Obecnie korzystają z niego wszystkie związki wyznaniowe o uregulowanym statusie prawnym.
Zdecydowana większość środków, około 95 proc., jest przeznaczana na składki na ubezpieczenia społeczne duchownych. Pozostała część służy m.in. wspieraniu działalności charytatywno-opiekuńczej oraz remontom zabytkowych obiektów sakralnych.
W budżecie na 2026 rok przewidziano na Fundusz 272,56 mln zł. W projekcie budżetu na 2027 rok zapisano już 283,56 mln zł, o 11 mln zł więcej.
Likwidacja Funduszu nie oznaczałaby jednak automatycznie zakończenia publicznego finansowania wszystkich prac przy zabytkowych świątyniach. Zgodnie z propozycją Lewicy zadania związane z ich utrzymaniem miałby przejąć Narodowy Fundusz Ochrony Zabytków, pozostający w gestii resortu kultury.
Lewica nie chce dłużej czekać na rząd
Likwidacja Funduszu Kościelnego była jedną z zapowiedzi obecnej koalicji rządzącej. W styczniu 2024 roku powołano międzyresortowy zespół kierowany przez wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza. Miał on przygotować rozwiązania dotyczące przyszłego finansowania Kościołów i innych związków wyznaniowych. Prace nie doprowadziły jednak do uzgodnienia reformy.
W 2025 roku własną propozycję przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kierowane przez Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk. Projekt nie trafił jednak do wykazu prac legislacyjnych rządu.
Dlatego Lewica zdecydowała się na inicjatywę poselską.
– Nie możemy dłużej czekać. Rządowy projekt raczej z Rady Ministrów nie wyjdzie – powiedziała RMF FM szefowa klubu Lewicy Anna Maria Żukowska.
Episkopat odpowiada. Chce rozmów
Do projektu odniosła się również Konferencja Episkopatu Polski. Jej biuro prasowe poinformowało, że propozycja Lewicy nie była konsultowana ze stroną kościelną. Przedstawiciele Episkopatu podkreślili konieczność wypracowania rozwiązań zgodnych z konkordatem i konstytucyjnymi zasadami regulowania relacji między państwem a Kościołami. Przypomnieli również o działającym przy Kościelnej Komisji Konkordatowej zespole do spraw finansowania Kościoła, który deklaruje gotowość do rozmów.
Spór dotyczy więc nie tylko wysokości wydatków z budżetu, lecz także sposobu przygotowania zmian i porozumienia ze związkami wyznaniowymi.
Kiedy Fundusz Kościelny zostanie zlikwidowany?
Na razie nie ma przesądzonej daty. Projekt Lewicy został 30 października skierowany do konsultacji społecznych. Potrwają one do 29 listopada. Po ich zakończeniu możliwe będą dalsze prace legislacyjne w Sejmie.
Aby Fundusz Kościelny został zlikwidowany, konieczne jest uchwalenie ustawy przez parlament i podpisanie jej przez prezydenta.
Do tego czasu obowiązują dotychczasowe przepisy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało już nawet zasady ubiegania się o dotacje z Funduszu Kościelnego na 2027 rok.
Przyszłość finansowania ubezpieczeń duchownych pozostaje więc otwarta, a rozstrzygnięcie zależy od dalszych decyzji parlamentu i prezydenta.
Dziękujemy że jesteś z nami
Napisz komentarz
Komentarze